Ruh hayvanı ve totem ne demek?
Gündelik Türkçede ruh hayvanı, kendini içinde gördüğün, huyu huyuna benzeyen hayvandır. “Benim ruh hayvanım kesin kedi” diyen biri bir inançtan değil, kendi karakterinden söz eder. Bu testte de söz bu gündelik anlamıyla kullanılıyor: konu kişilik, ruhani bir uygulama değil.
“Totem” sözcüğünün daha belirli bir geçmişi var. Avrupa dillerine, Kuzey Amerika'nın yerli halklarından Ojibwelerin dilinden geçti ve orada akrabalığı anlatıyordu: kişinin bağlı olduğu klanı. Klanlar da ayı ya da turna gibi hayvanların adını taşır. İngiliz okurlar bu sözcükle 1791'de, tüccar ve tercüman John Long'un kitabında karşılaştı. Long totemi kişisel bir koruyucu ruh gibi anlattı, oysa Ojibwe dilinde söz bütün bir klanla ilgiliydi.
Bir insan topluluğu ile bir hayvan arasında kurulan böyle bir akrabalığı araştırmacılar Avustralya, Afrika ve Güney Amerika'nın yerli halklarında da anlattı. Türkçede bu kavrama yakın eski bir söz de var: ongun. Eski kaynaklar Oğuz boylarının ongunları arasında sungur gibi yırtıcı kuşları sayar. Gündelik dilde ise totem hayvanı ya da güç hayvanı dendiğinde çoğu zaman insanın kendi karakterini tanıdığı hayvan anlaşılıyor. Bu test o geleneklerin hiçbirini anlatmıyor, hiçbirinin yerine de geçmiyor.
Ruh hayvanını nasıl bulursun?
İnternete “ruh hayvanım ne” diye sorarsan öğütler dört bir yana dağılır: doğum tarihinden hesapla, rüyana hangi hayvanın girdiğine bak, gözlerini kapatıp bir bahçe hayal et ve aklına ilk gelen hayvanı seç, sana seslenen resmi işaretle. Bunların hiçbirini sınamanın yolu yok ve bunda bir sakınca da yok, çünkü konu bir imge.
Peki takvim ve rüya tabiri olmadan ruh hayvanın nasıl anlaşılır? Davranıştan yola çıkarak. Planların suya düşünce ne yapıyorsun? Kavgadan sonra nasıl barışıyorsun? Paran nereye gidiyor? Karakter böyle küçük şeylerde burç yorumundan daha iyi görünür. Kulağa hoş geleni değil, gerçekten yaptığını işaretle.
Hangi seçeneğin hangi hayvana ait olduğunu çözmeye de çalışma. Hayvanların adı yanıtlarda bilerek geçmiyor.
Doğum tarihine göre mi, karakterine göre mi?
Aramaya “doğum tarihine göre ruh hayvanı” yazınca karşına ilk çıkan şey bir takvim olur. Böyle sistemlerin sayısı çok. En bilineni, yıllara on iki hayvanın adını veren ve çoğumuzun Çin takvimi diye bildiği sistem gerçekten eski: Türkler de onu yüzyıllarca kullandı, Kaşgarlı Mahmud 11. yüzyılda Dîvânu Lugâti't-Türk'te bu takvimden söz etti. Yalnız o takvim yılları sayar, karakter okumaz. İnternette “Kızılderili burçları” adıyla dolaşan, ayı, kuzgun ve yılanın da bulunduğu on iki hayvanlı çizelge ise çok daha yeni: tarih aralıkları Batı burçlarından alınmış yeni bir derleme, Kuzey Amerika yerli halklarının ortak ve eski bir geleneği değil. Her burca bir ruh hayvanı yakıştıran listeler de siteden siteye değişiyor. Oyun olarak okuması keyifli, yeter ki oyun olduğu unutulmasın.
Yaklaşım farkı basit. Takvim, yaşıtlarının hepsine birden tek bir hayvan verir. Karaktere bakan test ise seni onlardan ayıran şeye bakar.
Kadınlar ve erkekler için ayrı ruh hayvanı var mı?
Ruh hayvanı testini kadınlara ya da kızlara özel arayanlar çoğu zaman “dişil” hayvanlar bekler: panter, kuğu, tilki. Üçü de kadroda var, ama kimseye cinsiyeti yüzünden çıkmıyor. Burada panter kuvvetle sezgiyi, kuğu sadakatle sezgiyi, tilki özgürlükle esnekliği birleştiriyor ve böyle bileşimler herkeste görülebilir.
Ayrı bir kadın versiyonu yok ve bu iyi haber. Sevdiklerine sahip çıkmaya alışmış bir kıza aslan çıkar, daha narin bir şey değil. Sezgisi keskin bir erkeğe de geyik çıkar ve bunda çekinecek bir şey yok: bu testte geyik kırılganlığı değil, özgürlüğü ve sezgiyi anlatıyor.
15 hayvan ve kısaca anlamları
Beş hayvan kuvveti paylaşıyor. Ayı ona bilgeliği ekliyor, at özgürlüğü, aslan sadakati, panter sezgiyi, kaplan esnekliği. Beşi de öne ilk çıkanlardan, yalnız her biri kendi tarzında: ayı ağır ve emin adımlarla, kaplan oyunun heyecanıyla.
Bilgelik dört hayvan daha getiriyor. Kartal onu özgürlükle birleştirip çok ileriye bakıyor, fil sadakatle birleştirip yakınlarını kolluyor, baykuş sezgiyle birleştirip gizli kalanı görüyor. Yılan bilgelikle esnekliği alıyor: beklemeyi de değişmeyi de biliyor.
Kurt özgürlüğü ve sadakati birlikte seçiyor: kendi yolu, ama sürüsüyle. Geyik duyarlı ve bağımsız, tilki bağımsız ve becerikli. Kuğu sadık ve sevdiklerini en ince ayrıntısına kadar hissediyor, yunus sürüsünden kopmuyor ve her ortama uyum sağlıyor. Çemberi kuzgun kapatıyor: sezgi artı esneklik, hem gözlemci hem mucit.
Kadroda güçlü ya da zayıf hayvan yok. Hiçbir ikili ötekinden üstün değil ve her hayvan testte eşit sıklıkta çıkıyor.
Beklemediğin bir hayvan çıkarsa
“Ruh hayvanım ne mi? Tabii ki kurt” diye düşünüyorsun, karşına yunus çıkıyor. Sık olur: hoşuna giden hayvanla kararlarının benzediği hayvan aynı olmak zorunda değil. En yakın üç hayvana ve güç profiline bak. Gözde hayvanın çoğu zaman tek yanıt farkla ikinci sırada bekliyor, zıt kutbun ise henüz denemediğin bir yaşama biçimini fısıldıyor.