Genel kültür nedir?
Genel kültür, pek çok alandan gelen ve gerçekten kullanabildiğin geniş bir bilgi birikimidir. Genel kültürü iyi olan biri her tarihi ya da formülü ezbere bilmek zorunda değildir: bağlantıları görür, örneğin Roma’nın benzer enlemdeki New York’tan neden daha ılık kışlar geçirdiğini ya da kurşun kalemin neden kurşun içermediğini bilir.
Onu sınamanın en yaygın yolu bir bilgi yarışmasıdır; iyi bir genel kültür testi de sınavdan çok oyuna benzer: bir bilmece, bir yanıt ve anlatmaya değer bir hikâye.
Genel kültür ve zekâ: farkı ne?
20. yüzyılın ortalarında psikolog Raymond Cattell zekâyı ikiye ayırmayı önerdi. Akıcı zekâ tanıdık olmayan sorunları çözmeye yardım eder; kristalize zekâ ise bilgi ve deneyime dayanır. Genel kültür ikincisine girer: yıllar boyunca okuyarak, öğrenerek ve merak ederek biriktirdiklerindir.
Bu yüzden genel kültür testi ile IQ testi farklı şeyler ölçer. İlki ne kadar geniş bildiğini gösterir; örüntüleri hızla görme becerisi ise Raven matrisleri gibi ezber bilgi gerektirmeyen bulmacalarla daha iyi sınanır. Testimizde bir mantık bölümü var, ama o da IQ’dan çok soruyu dikkatle okumakla ilgili.
Bu sorular nasıl işliyor
Altı alanın her birinde iki kolay, iki orta ve iki zor soru var. Yanlış seçenekler inandırıcı olacak şekilde düşünüldü: çoğu, pek çok kişinin doğru sandığı yaygın efsaneler. Doğru yanıt dört konumun her birinde eşit sayıda yer alıyor, yani tahmin edilecek bir düzen yok.
Sorular uluslararası: Asya, Afrika ve Amerika tarihi Avrupa tarihiyle yan yana, kelime oyunu ve yerel ünlüler olmadan. Test nerede yaşarsan yaşa aynı derecede adil.
Genel kültür nasıl geliştirilir
Bilgi maratonla değil, düzenle büyür. Günde beş dakika sıradan şeyler hakkında neden diye sormak, el altında bir harita, rastgele bir video yerine bir belgesel: böyle alışkanlıklarla geçen bir aydan sonra bir genel kültür testi belirgin biçimde kolaylaşır.
Anlattığını hatırlarsın. Bir bilgi seni şaşırttığında onu akşam yemeğinde ya da bir arkadaşınla paylaş: kendi sözlerinle açıkladığın bilgi, yalnızca okuduğundan çok daha uzun süre kalır. Zayıf bir alan en kolay hikâyelerle açılır: biyografiler, bilimsel rekabetler, gündelik eşyaların yolculukları.
Arkadaşlarla ve aileyle genel kültür yarışması
Testi sırayla çözmek eğlenceli: herkesin rafı farklı çıkar ve kimin tarihte, kimin bilimde parladığı hemen görülür. Sonucun, paylaşması kolay bir puan kartıyla gelir.
Bir aile akşamı için inceleme kısmı da işe yarar: herkesin bilemediği soruların bilgilerini yüksek sesle okuyun ve kimin bilmesi gerektiğini tartışın. Böyle sohbetler genel kültüre her ders kitabından daha çok katkı sağlar.