ความรู้รอบตัวคืออะไร
ความรู้รอบตัวคือคลังข้อเท็จจริงกว้างๆ จากหลายสาขาที่หยิบมาใช้ได้จริง คนที่รอบรู้ไม่จำเป็นต้องจำทุกปีหรือทุกสูตร แต่เขามองเห็นความเชื่อมโยง เช่น ทำไมโรมมีฤดูหนาวอุ่นกว่านิวยอร์กทั้งที่อยู่ละติจูดใกล้กัน หรือทำไมไส้ดินสอไม่มีตะกั่วเลย
วิธีที่นิยมที่สุดในการลองวัดก็คือควิซ และควิซความรู้รอบตัวที่ดีให้ความรู้สึกเหมือนเกมมากกว่าการสอบ มีปริศนา มีคำตอบ และมีเรื่องเล่าที่อยากเอาไปเล่าต่อ
ความรู้รอบตัวกับเชาวน์ปัญญา ต่างกันอย่างไร
ในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 นักจิตวิทยาเรย์มอนด์ แคทเทลล์ เสนอให้แบ่งเชาวน์ปัญญาออกเป็นสองแบบ แบบลื่นไหลช่วยแก้โจทย์ที่ไม่คุ้นเคย ส่วนแบบตกผลึกอาศัยความรู้และประสบการณ์ ความรู้รอบตัวอยู่ในแบบหลัง เพราะเป็นสิ่งที่คุณสะสมมาหลายปีจากการอ่าน การเรียน และความอยากรู้
ควิซความรู้รอบตัวกับแบบทดสอบ IQ จึงวัดคนละอย่าง ควิซความรู้บอกว่าคุณรู้กว้างแค่ไหน ส่วนความสามารถในการจับรูปแบบได้เร็ว ควรวัดด้วยโจทย์ที่ไม่ต้องอาศัยความจำ เช่น เมทริกซ์ของเรเวน ควิซของเราก็มีหมวดตรรกะ แต่หมวดนี้ดูว่าคุณอ่านโจทย์ละเอียดแค่ไหนมากกว่าจะวัด IQ
คำถามชุดนี้สร้างขึ้นอย่างไร
ทั้งหกหมวดมีข้อง่าย 2 ข้อ ปานกลาง 2 ข้อ และยาก 2 ข้อ ตัวเลือกที่ผิดถูกออกแบบให้ฟังดูมีเหตุผล หลายข้อเป็นความเชื่อผิดๆ ที่คนจำนวนมากเชื่อ คำตอบที่ถูกกระจายอยู่ในทั้งสี่ตำแหน่งเท่าๆ กัน จึงไม่มีรูปแบบให้เดา
คำถามเป็นสากล มีประวัติศาสตร์เอเชีย แอฟริกา และอเมริกา อยู่ข้างๆ ยุโรป ไม่มีการเล่นคำ และไม่มีคนดังระดับท้องถิ่น ไม่ว่าคุณจะอยู่ที่ไหน ควิซนี้ก็ยุติธรรมเท่ากัน
วิธีเพิ่มความรู้รอบตัว
ความรู้เพิ่มขึ้นจากนิสัย ไม่ใช่จากการอัดทีเดียว ถามว่าทำไมกับเรื่องธรรมดาๆ วันละห้านาที แผนที่สักแผ่นไว้ใกล้มือ สารคดีสักเรื่องแทนคลิปที่เลื่อนผ่าน ทำแบบนี้สักเดือน ควิซความรู้รอบตัวจะง่ายขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
อะไรที่เล่าให้คนอื่นฟัง เราจะจำได้ เวลาเจอข้อเท็จจริงที่ทำให้ทึ่ง ลองเล่าให้คนที่บ้านหรือเพื่อนฟัง ความรู้ที่อธิบายเองได้จะอยู่นานกว่าความรู้ที่แค่อ่านผ่านมาก หมวดที่อ่อนเปิดได้ง่ายที่สุดผ่านเรื่องเล่า เช่น ชีวประวัติ การแข่งขันกันของนักวิทยาศาสตร์ และเส้นทางของข้าวของรอบตัว
ควิซความรู้รอบตัวเล่นกับเพื่อนและครอบครัว
ผลัดกันทำควิซนี้สนุกมาก ชั้นหนังสือของแต่ละคนออกมาไม่เหมือนกัน และเห็นทันทีว่าใครเก่งประวัติศาสตร์ ใครเก่งวิทยาศาสตร์ ผลลัพธ์มาพร้อมการ์ดคะแนนที่แชร์ต่อได้ง่าย
เวลาอยู่กันพร้อมหน้าตอนค่ำ เฉลยก็ใช้สนุกได้เหมือนกัน อ่านเรื่องน่ารู้ของข้อที่ทุกคนตอบผิดออกเสียง แล้วเถียงกันว่าใครควรเดาถูก บทสนทนาแบบนี้ช่วยเพิ่มความรู้รอบตัวได้มากกว่าตำราเล่มไหน